منشور حقوق بیماران و مراجعین به آزمایشگاههای تشخیص پزشکی کشور
توجه به حفظ حقوق و رعايت كرامت انساني مراجعين و گيرندگان خدمات آزمايشگاهها از جمله اولويتها و ضرورتهايي است كه به موازات استقرار سيستمهاي مديريت كيفيت ميتواند تاثير بسزايي در افزايش رضايتمندي مراجعين و نيز كارآيي مراكز آزمايشگاهي داشته باشد. از آنجا كه طبق دستورات دين مبين اسالم و بر اساس قانون اساسي كشورمان توجه به كرامت والای انساني از اهميت ويژه اي برخوردار است، آزمايشگاه نيز به عنوان يکي از مهمترين گروههاي ارائه دهنده خدمات در نظام سالمت كشور، در قبال نفس و جان گيرندگان خدمات بيماران/ مراجعين، مسئوليت ويژه اي دارا ميباشد. منشور حقوق مراجعين، راهنماي نظام مندي براي شکل دهي رفتار اخالقي كاركنان آزمايشگاه است و با هدف حفظ، ارتقا و تحکيم رابطه انساني ميان ارائه كنندگان و گيرندگان خدمات سالمت تنظيم شده است.
مفاد منشور:
1- خدمات آزمایشگاهی باید به گونه ای ارائه شود که:
- بر اساس دانش معتبر و مطابق با استانداردهای ملی باشد.
- شایسته شان و منزلت انسان و با احترام به ارزشها و اعتقادات فرهنگی و مذهبی باشد.
- بر پایه صداقت، انصاف، ادب و همراه با برخورد مناسب باشد.
- بر اساس نظم و انضباط، وجدان کاری و پرهیز از هرگونه سهل انگاری باشد.
- عادلانه و فارغ از هرگونه تبعیض ناروا از جمله جنسیتی، قومی، فرهنگی، مذهبی و نوع بیماری باشد.
- توجه ویژهای به حقوق گروههای آسیبپذیر جامعه داشته باشد.
- زمان انتظار مراجعین در حوزه پذیرش و گزارش دهی متناسب و تعریف شده باشد.
- نتایج آزمایش ها توسط مسئول فنی آزمایشگاه تایید شده باشد.
- از نظامات دولتی و صنفی و مقررات مربوطه تبعیت گردد.
- هرگونه نیاز به تکرار آزمایش و یا عدم پاسخ گویی به موقع، به طور شفاف و در اسرع وقت اطلاع رسانی شود.
- جواب آزمایشهای اورژانسی در زمان تعیین شده آماده و ارائه گردد.
- نتایج آزمایشهایی که در محدوده بحرانی قرار دارند، به صورت فوری و به نحو مقتضی گزارش شده و به اطلاع بیمار یا پزشک معالج رسانده شود.
- اطلاعات مورد نیازی که ممکن است در تفسیر نتایج آزمایش موثر باشد، بصورت کاملاً محرمانه دریافت گردد.
2- اطلاعات باید به نحو مطلوب و به میزان کافی در اختیار مراجعین قرار گیرد.
محتوای اطلاعات باید شامل موارد ذیل باشد:
- مفاد منشور حقوق مراجعین به نحو مقتضی
- شرایط و نحوه آمادگی قبل از نمونه گیری، عوارض ناشی از نمونه گیری، نحوه پیشگیری از عوارض و هزینه آزمایشها
- نام، مسئولیت و رتبه حرفه ای افراد ارائه دهنده خدمات
- ضوابط و هزینه های قابل پیش بینی و ضوابط بیمه ای
- آگاهی از اقداماتی که ماهیت پژوهشی و یا آموزشی دارند
3- حق انتخاب و تصمیمگیری آزادانه مراجعین در دریافت خدمات آزمایشگاهی باید محترم شمرده شود.
محدوده انتخاب و تصمیمگیری درباره موارد ذیل میباشد:
- انتخاب آزمایشگاه برای انجام آزمایشات مختلف، بطوریکه آزمایشگاه وظیفه اخلاقی خود میداند که از هرگونه فعالیت غیر حرفه ای و غیر اخلاقی جهت جلب مراجعین و بیماران به آزمایشگاه خودداری نماید.
- تصمیم گیری در زمینه شرکت یا عدم شرکت در هر گونه پژوهش و آموزش، با اطمینان از اینکه انتخاب وی تأثیری در تداوم و نحوه دریافت خدمات نخواهد داشت.
4- خدمات آزمایشگاهی باید مبتنی بر احترام به حریم خصوصی مراجعین و رعایت اصل رازداری و امانتداری باشد.
- رعایت اصل رازداری درمورد تمامی اطلاعات مربوط به مراجعین الزامی است مگر در مواردی که قانون آن را استثنا کرده باشد (مانند گزارش بیماریهای واگیردار و ثبت موارد سرطانی).
- در کلیهی مراحل باید به حریم خصوصی مراجعین احترام گذاشته شود. ضروری است بدین منظور امکانات لازم جهت حفظ حریم خصوصی مراجعین و رعایت طرح انطباق فراهم گردد.
- جواب آزمایشها فقط به خود فرد، ولی، افراد مجاز از طرف فرد و افرادی که به حکم قانون مجاز تلقی میشوند ارائه شود.
5- دسترسی به نظام کارآمد رسیدگی به شکایات و پیشنهادات حق مراجعین است.
- هر فرد حق دارد در صورت ادعای نقض حقوق خود که موضوع این منشور است، بدون اختلال در کیفیت دریافت خدمات سلامت به مقامات ذی صلاح شکایت نماید.
- افراد حق دارند از نحوه رسیدگی و نتایج شکایت خود آگاه شوند.
- خسارت ناشی از خطای ارائه کنندگان خدمات باید پس از رسیدگی و اثبات خطا، مطابق مقررات در کوتاهترین زمان ممکن جبران شود.